หลุมพรางในเกมเพื่อการโฆษณา

ในตอนนี้ได้เกิดแขนงใหม่ของธุรกิจเกม คือ Advergaming หรือ เกมเพื่อการโฆษณา ซึ่งเป็นแนวธุรกิจที่กำลังเติบโต แต่ว่ามันดีแล้วจริงหรือ? แล้วผลต่อธุรกิจของคุณล่ะ มันดีแค่ไหน? Gonzalo Frasca กล่าวถึงหลุมพรางในเกมเพื่อการโฆษณา ซึ่งอาจกลายเป็นดาบสองคม ส่งผลเสียต่อธุรกิจได้ ในบทความของเขาชื่อ Playing with Fire: When Advergaming Backfires ซึ่งได้ยกกรณีเกมของ Intel ซึ่งสร้างเกมจำลองการทำงาน IT Manager Game ขึ้นการเล่นก็เหมือนเกมซิมธุรกิจทั่วๆ ไป คือผู้เล่นรับบทเป็นผจก.ด้านไอทีของบริษัท ต้องทำงานจัดหาเครื่องคอมพิวเตอร์มาใช้งาน ว่าจ้างพนักงานด้านต่างๆ และจัดการเรื่องเวลางาน

เกมเวอร์ชันแรกนั้นได้ออนไลน์ให้คนสมัครเล่นกันตั้งแต่เดือนเมษา ปี2004 แต่ต่อมาไม่กี่วัน Intel ก็ต้องงดให้บริการกระทันหัน ซึ่งต้นเหตุไม่ได้มาจากว่าตัวเกมมีบัก หรือสร้างมาไม่ได้มาตรฐานแต่อย่างใด แต่มันเป็นเพราะว่ามีคนเล่นต่อว่าต่อขานอย่างมากมายถึงเรื่องที่มัน "ไม่มีตัวละครผู้หญิงในเกม!" กรณีนี้ได้ส่งผลเสียให้ Intel อย่างมากแทนที่จะได้ชื่อในความเป็นบริษัทชั้นนำทางด้านไอที กลับกลายเป็นว่า Intel กีดกันทางเพศ และทำให้ประชากรครึ่งนึง โกรธเคืองอย่างมาก เพราะนอกจากจะแสดงถึง ความไม่เท่าเทียมกันทางเพศในเกมแล้ว ในชีวิตจริง สายงานด้านไอทีก็เปิดโอกาสให้กับผู้ชาย มากกว่าผู้หญิง ทำให้เกมนี้เหมือนจะยิ่งตอกย้ำความรู้สึกเข้าไปอีก งานนี้ Intel ต้องยอมเสียหน้าเอาเกมกลับไปแก้ใหม่ เป็นเวอร์ชัน2 ซึ่งคราวนี้ได้ใส่ตัวละครหญิงไปในเกมด้วย แล้วเปิดในเล่นอีกครั้งในเดือนถัดมา

อันที่จริงแล้วเรื่องแบบนี้ถ้าหากเกิดในเกมทั่วๆ ไปที่เล่นเืพื่อความบันเทิงแล้วก็คงไม่ส่งผลรุนแรงนัก เพราะคนเล่นคงจะแค่บ่นว่า อยากให้มีตัวละครผู้หญิงให้เล่นบ้างก็เท่านั้น แต่เมื่อเกิดกับเกมโฆษณาแล้ว ต้องอย่าลืมว่ามันไม่ใช่เพื่อความบันเทิงอีกต่อไป และผู้สร้างต้องคิดให้รอบคอบขึ้นด้วย

มาดูทางบ้านเรากันมั่ง กรณีนี้อาจจะไกลตัวอยู่สักหน่อยด้วยสาเหตุสองสามอย่างคือ ในประเทศเรายังมีผู้หญิงเล่นเกมน้อยมาก และเกมที่เล่นก็เป็น casual game เสียมาก ส่วนวัยที่เล่นก็คือเด็กและวัยรุ่น ไม่เหมือนทางตะวันตกที่ hardcore gamer ทั้งหญิงชาย จะเป็นคนวัยทำงานมากกว่า สาเหตุอีกอย่างคือเกมสมัยนี้ที่ฮิตๆ กัน จะมีกราฟฟิคแนวหวานแหวว เกิน80% แล้วในเกมแนวนี้ก็มีผู้หญิงเป็นตัวเอกทั้งนั้น ไม่ว่าจะสร้างโดยญี่ปุ่น เกาหลี หรือพี่ไทยเอง

แต่ไม่ว่าที่ไหนก็มีปัญหาครับ ภาพน่ารักๆ ทั้งหลาย บางทีก็เคลือบแฝงมาด้วยสิ่งไม่เหมาะไม่ควรนัก เกมออนไลน์ตัวการ์ตูนทั้งหลายก็ดูจะนุ่งน้อยห่มน้อยลงทุกวัน จะว่าไปวันก่อนผมได้เล่น เกมเพื่อการโฆษณาของไทยเกมนึงครับ ชื่อว่า Let's Solo ของ Noble Home ดูจากภาพก็คงพอรู้นะครับ ว่าจุดขายเขาคืออะไร เนื้อหาในเกมก็คือเราเล่นเป็นชายหนุ่มเจ้าของห้อง ที่แฟนมาหา แต่ห้องรกมากแล้วแม่ก็กำลังจะขึ้นมาบนห้อง เราจึงต้องรีบเก็บของที่รกๆ ในห้องให้หมด แต่ว่าของแต่ละอย่างที่ให้เก็บนี่ อย่างเช่น ขวดเหล้า หนังสือโป๊ ถุงยางอนามัย ...ยิ่งไอเท็มโบนัสนี่ ผมไม่อยากจะพูดถึงเลย ...แน่นอนครับว่าหนุ่มๆ อย่างผมชอบและยินดีจะเล่นเกม แบบนี้อยู่แล้ว แต่เด็กกับผู้หญิงล่ะครับ มันไม่แรงเกินไปเหรอ? คุณไม่ได้ขายบ้านให้พวกเขาด้วยเหรอ? หรือคอนโดของคุณมีเอาไว้ทำเรื่องอย่างว่าเท่านั้น?

ขอเปรียบเทียบกับกรณีแรกครับ ถ้าเกมนี้ไม่ใช่ทำเพื่อการโฆษณา ผมยอมรับว่าไอเดียของเกมดี และเล่นสนุกพอสมควร แต่เมื่อคุณทำมันมาเพื่อการโฆษณา คุณลืมคิดไปหรือเปล่าว่า เนื้อหาทางเพศมันจะย้อนกลับมาทำให้ธุรกิจของคุณมีภาพลบไปด้วย กบว.บ้านเรายังไม่คิดจะเซนเซอร์เกมครับ (ซึ่งเป็นเรื่องที่ดี :D) แต่ผมคิดว่าความเหมาะสมในสื่อ ยังมีระดับของมันอยู่ครับ ซึ่งคนรับสื่อทั่วๆ ไปก็สามารถประมาณมันได้ด้วยตัวเอง ขึ้นอยู่กับว่าคนทำสื่อจะคิดได้แค่ไหนต่างหาก